دبستان و پیش دبستانی غیردولتی دخترانه دانشگاه صنعتی اصفهان
سال اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی 
قالب وبلاگ
نويسندگان

ارتباط با کودکان و نوجوانان

اولین نیاز روانی کودک، مهر و محبت و دوست داشتن اوست.

ابراز محبت، موجب دلگرمی و علاقه مندی کودک به شما و زندگی خواهد شد.

راه مناسب آغاز دوستی با کودکان، کاهش انتقاد‌ها و توقعات و به حداقل رسانیدن صحبتهای منفی در مورد کارهای آنهاست.

قدم اوّل: شناخت سطح درک و میزان فهم کودکان

توجه دقیق به مراحل رشد، سطح توانایی‌های عقلی، میزان اطلاعات و خزینه کلمات و معانی آنها، از وظایف اولیۀ شناخت و کار اولیا و مربیان در ارتباط با کودکان است.

آیا کودک در مرحلۀ حسی حرکتی و درک و فهم اعمال ملموس است، یا برای آموختن و درک مفاهیم انتزاعی و مجرد آمادگی دارد؟

در درجۀ اوّل، باید بفهمیم که کودک از جهت رشد ذهنی و عقلی در چه مرحله‌ای است.

قدم دوم: شناخت سطح درک اخلاقی کودکان

آیا در مرحله‌ای است که کارهای ارزشی و اخلاقی را بر اساس پیامد‌ها و نتیجه‌های ملموس آنی و ظاهری آن ارزیابی می‌کند، یا این که می‌تواند نیّت و هدف و ارزشی را که در پس هر عمل و کاری نهفته است ببیند و درک کند؟

البته درک و رشد اخلاقی جدای از مراحل رشد عقلی و ذهنی کودک نیست.


قدم سوم: شناخت موقعیت فعلی و آمادگی روانی کودک

باید بدانیم او در چه حالی است و در چه موقعیتی از جهت روحی و روانی قرار دارد؟ آیا در وضعیت هیجانی است، در حال خشم و غضب است، در غم و اندوه به سر می‌برد.

شناخت موقعیت فعلی کودک کمک بزرگی در نحوۀ برقراری ارتباط با وی می‌کند.

باید وضع کودک را کاملاً درک کنیم، خود را به جای او بگذاریم و فضای خود را در حد او تنزّل دهیم تا بتوانیم احساسات او را درک کنیم.

قدم چهارم: گوش دادن کامل به سخنان و اظهار نظر‌های کودک

گوش دادن به سخنان کودک، موجب تخلیۀ احساسات، آرامش روانی و کاهش فشار روحی وی می‌شود.

باید به کودک اجازه دهیم که باور‌ها و احساسات خود را صادقانه بیان کند و از عدم پذیرش از سوی ما ترسی نداشته باشد.

قدم پنجم: پذیرفتن کودک آن چنان که هست نه آن چنان که باید باشد

پذیرش احساسات کودک، چه منفی و چه مثبت به منزلۀ تأیید احاسسات وی نیست، بلکه زمینه‌ای به وجود می‌آورد، برای آرام کردن و هدایت احساسات منفی وی در جهت مثبت.

باید بگذاریم به طور طبیعی کودک پیامد‌های رفتار خویش را تجربه کند تا یاد بگیرد که در زندگی چگونه با آنها کنار بیاید و طعم بعضی از ناکامی‌ها و شکست‌ها را بچشد تا برای زندگی، ساخته شده و مقاوم بار آید.

قدم ششم: احساس همدردی و همدلی

احساس همدردی و همدلی با شروع کلماتی اطمینان بخش آغاز می‌شود. احساس همدردی باید با بیان و توصیف واقعی احساسات کودک، بدون ارزیابی و قضاوت صورت گیرد. به طوری که او خودش را عیناً در انعکاس گفتار ما، آن چنان که هست، ببیند و حس کند. در این صورت با کمی سکوت به تفکر وا داشته می‌شود کودک زمانی درست فکر می‌کند که از نظر عاطفی درست احساس کند و نگرانی نداشته باشد.

باید فضایی محبت آمیز و خالی از ترس به وجود آورد تا کودکان قادر باشند احساسات خود را اظهار کنند، زیرا راه یابی به ذهن کودک، راه یابی به دل آنان است.

بیشتر باور‌هایی که کودکان دربارۀ خود دارند، همان عقیده‌ای است که احساس می‌کنند بزرگترها نسبت به آنها دارند.

روش آزاد منشانه، زمینه‌ای برای جهت دهی به احساسات کودک

مسؤولیت رفتار کودک را به عهدۀ خودش بگذاریم، بگذاریم عملاً با واقعیات و نتایج رفتار خود رو به رو شود و با مشکلات دست و پنجه نرم کند. به طور طبیعی و منطقی در عمل، عواقب نامناسب کارها را با سوء رفتار خویش ربط دهد و نتیجه گیری منطقی کند. تذکرات مکرر، تشویق و تنبیه‌های آنی و فراوان، فرصت تفکر، تأمل و قدرت تصمیم گیری را از کودک می‌گیرد و سبب می‌شود وی به صورت شرطی عمل کند، با فکر و سنجیده عمل نکند و در نتیجه، خود را مسؤول رفتار و کارهای خویش احساس نکند.

وقتی ما برای کودکان کارهایی را انجام می‌دهیم که خود قادر به انجام آنها هستند و در واقع احساس مسؤولیت و احترام به شخصیتشان را از آنان سلب می‌کنیم.

باید بدانیم که ترس مستمر آنان از اشتباه موجب می‌گردد که از عمل کردن، حتی در حد توان هم باز ایستند، در مقابل، چنانچه حُسن اعتماد داشته باشیم، خودشان را باور می‌کنند و از احساس حقارت خارج شده و با روحیۀ آزاد منشانه رفتار خواهند کرد.

جهت دهی مثبت به احساسات و گرایشهای کودک

برای نفوذ در کودک، باید قادر باشید، به روشی با او ارتباط بر قرار کنید که احساسات، مقصودها و نیّات شما را به سادگی بفهمد.

با کم اهمیت جلوه دادن اشتباهات کودک و خوش رویی و کمک به وی می‌توان کودک را دلگرم نمود.

با بیانی غیر مستقیم احساسات کودک را جهت دهید و برای برقراری ارتباطی قوی باید کار را با نشان دادن احترام به او و با قدر و ارزش دادن به وی شروع کرده و بر روی احساسات خوب او تکیه کنید.

برای این که به کودکان کمک کنیم که احساساتشان را در جهت مثبت گرایش دهند، باید کاری کنیم تا عزت نفس خود را باز یابند و به «احساس ارزشمندی» برسند.

قدم هفتم: ارزنده سازی و برانگیختن عزت نفس

باید از دیدگاه انسانی همان ارزشی را که برای انسان بزرگسال قایل هستیم برای کودک نیز قایل باشیم.

کودک وقتی احساس ارزشمندی نکند به وجد نمی‌آید و در ارتباط متقابل، به درک ضرورت رعایت مقررات نمی‌رسد. باید احساس کند که شما او را همتای خودتان به حساب می‌آورید تا در یک احساس متقابل، در موقعیتی آزاد و آگاهانه به راهنمایی‌ها و گفته‌های شما فکر کند و به آن معتقد شود. علت تبعیت کودکان از همسالان خود همین احساس برابری از طرف مقابل است که منجر به ایجاد ارتباطی متعادل و مبادلۀ هم عرض می‌شود.

باید احساسات و اطلاعاتی که جنبۀ راهنمایی و ارشادی دارد به طور واقعی برای تقویت شخصیت کودک، بدون سرزنش و انتقاد، با بیانی ملایم، آرام و دلنشین در فضایی حاکی از احترام و محبت القا شود.

کودک در این حالت چون به شخصیتش لطمه‌ای وارد نیامده است، وجداناً متأثر شده و از رفتار نا مناسب خود احساس نا خرسندی و ناخوشایندی می‌کند.

باید با محبّت و در عین حال با صراحت احساسات خود را با آنان در میان بگذاریم و سعی کنیم قباحت و زشتی عملی را که مرتکب شده اند به آنان منتقل کنیم و آنان هم همانند ما قباحت و زشتی عمل را حس کنند.

ضربه به شخصیت و عزت نفس، علت اصلی بروز اختلالات روانی در کودکان

منشأ تمام سوء رفتار‌ها و نا هنجاریهای رفتاری در کودکان، عدم برخورد صحیح و انسانی است

دیدگاه سیاسی تحقیر شخصیت انسانی است.

دیدگاه سیاسی تحقیر شخصیت انسان

بعضی از رفتار‌های توهین آمیز:

1- در مواجه با سؤال کودک به جای او پاسخ دادن و اجازۀ تکمیل حرفش را ندادن.

2- پوشانیدن لباس، جوراب و کفش او به جای او لقمه گرفتن و جز این‌ها.

3- صندلی را در نظر نگرفتن برای او در مسافرت‌ها.

4- مقایسه و ارزیابی او با دیگران.

5- طعنه زدن و سرزنش کردن در جمع و خرده گیری‌های پیاپی.

6- امر و نهی مکرر در کارهایی که خود کودک می‌داند باید انجام دهد.

7- داد و فریاد زدن و با خشونت و تندی برخورد کردن.

8- به حرف‌های او توجّه نکردن و به طور کامل گوش ندادن.

9- تمسخر کردن و کوچک شمردن او.

10- کنجکاوی‌های وی را با لفظ «فضولی نکن» عقیم کردن.

11- در جمع و گروه، خطای او را تذکر دادن.

12- تبعیض قائل شدن.

13- بیش از توان از او تکلیف خواستن.

14- بیش از توان او انتظار نمره بیست داشتن.

15- نظرات او را نادیده گرفتن.

16- در سطح فهم و درک او دلیل کارها را به وی نگفتن.

17- اهمیت به قول و قرار با وی ندادن.

18- پاسخ سلام او را به طور کامل ندادن.

19- تهدید کردن و ترسانیدن او و بیان این که هر چه می‌گویم، بگو: چشم!

20- سلام نکردن.

21- زمینۀ بازی و تفریح را برای وی فراهم نکردن.

22- به جای او تصمیم گرفتن و اجازه ندادن به این که کارهای شخصی اش را خودش انجام دهد.

23- به جای او تکالیفش را انجام دادن.

24- با نام و القاب خوب وی را صدا نکردن (بر چسبهای نامناسب بر وی زدن).

25- به خواسته‌های او پاسخ ندادن.

26- بدون اجازه وی، دست به وسایل، اسباب بازی‌ها و یا کیف او زدن.

27- مکرر، توقعات و انتظارات بالایی را مطرح کردن.

28- در رفت و آمد‌ها و میهمانی‌ها او را به حساب نیاوردن.

29- انتقاد کردن و مدام عیب‌ها را گفتن.

30- پذیرفتن مسؤولیت‌هایی به جای آنان، که منطقاً به کودکان و نوجوانان مربوط می‌شود.

31- سختگیری، خشونت و مجبور کردن کودک به کاری.

32- به کار بردن لحن و حالت چهره و رفتار غیر کلامی که مبین عدم احترام باشد.

33- ترحم و دلسوزی بیجا.

34- انجام کار‌هایی که کودکان و نوجوانان خود قادر به انجام آن هستند.

35- گفتن این که، توانایی تصمیم گیری را نداری.

36- تسلط بیش از حد، کنترل بی اندازه و نظارت افراطی.

37- تذکرات مکرر.

38- بگو مگو کردن در مورد خوردن و انتظار داشتن به این که کودکان همۀ غذا‌ها را دوست بدارند و از آن بخورند.

39- منوط کردن کارها و انجام تکالیف با تشویق‌های آنی و لحظه ای.

40- بیان این که، تو در این کار و در این درس ضعیفی، فکر نمی‌کنم از عهده اش برآیی، فکر نمی‌کنم بتوانی آن را انجام بدهی.

بدون در نظر گرفتن خواست وی، چیز‌هایی را به او تحمیل کردن.

[ ۱۳٩۳/٢/۸ ] [ ۱:۱۸ ‎ب.ظ ] [ مدیریت دبستان ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

همکاران عزیزواولیای بزرگوارسلام علیکم 1-نظراتی که ناچاراً باید نام همکار عزیزی در آن باشد حتماً به صورت خصوصی ارسال شود ، بدلیل حفظ حرمت همکاران از نمایش عمومی اینگونه نظرات معذور خواهم بود. 2- در صورت صلاحدید و البته با اطمینان خاطر، مشخصات خود خصوصاً ایمیل تان را اعلام تا نتیجه پیگیری مشکل و مسئله مورد طرح شما بزودی و به صورت موردی به شما اعلام گردد. 3- دانش آموزان و اولیا و همکاران محترم مطالب زیبا از جمله خاطرات خوب کلاس و مدرسه ، نکات آموزنده ، شعر و ... را ارسال تا به نام خودتان در وبلاگ منتشر گردد.
امکانات وب